Je zegje doen in een rechtszaal is voor iedereen spannend. Maar helemaal voor een kind van tien jaar met ouders die in een complexe scheiding zijn verwikkeld. Het is wel heel belangrijk dat hun mening wordt gehoord, want zij kunnen als geen ander vertellen welk effect het gedrag van de ouders heeft op hen. Daarom help ik hen als jeugdbeschermer zo goed mogelijk om dit te doen. Bijvoorbeeld bij de zusjes Cynthia en Michelle.  

“Ik ga écht helemaal niets tegen haar zeggen.” hoor ik Cynthia zeggen als ik door de achterdeur hun piepkleine huisje binnenkom. Ik vermoed dat ik die ‘haar’ ben. “Dat hoeft ook niet hoor,” stel ik haar gerust. Marga en haar dochters zitten aan tafel. Ik weet meteen waar het over gaat. Er is nu twee jaar een ondertoezichtstelling en het gaat nog steeds heel moeilijk tussen hun vader Anton en hun moeder Marga. En daar hebben hun dochters Cynthia van tien jaar en Michelle van twaalf last van. Omdat het nog steeds niet goed gaat, heb ik de kinderrechter verzocht om de ondertoezichtstelling te verlengen. Hun ouders hebben - als het over hun kinderen gaat - overal ruzie over. Ruzie over de kleur van de sokken, ruzie over het betalen van de bibliotheek, ruzie over wie hen wanneer ophaalt, ruzie over wie de meiden wanneer mag zien. En afspraken maken lukt ze niet waardoor Cynthia en Michelle soms helemaal niet opgehaald worden. Omdat ze ouder dan tien zijn, mogen ze hun zegje doen in de rechtszaal. Zij weten niet goed wat ze moeten zeggen tegen de rechter en ik weet het eerlijk gezegd ook niet. Er valt een stilte.

Ze geven geen sjoege

Ik wurm me achter één van de meiden naar een vrije stoel en ga zitten. Ik neem er de tijd voor en die benut Michelle door heel snel wat koek in haar mond te stoppen. Cynthia pakt haar mobiel en begint driftig te tikken. Beiden zijn overduidelijk niet van plan om te praten. Marga probeert hen bij het gesprek te betrekken. “Joh meiden, spannend hè volgende week?” maar ze geven geen sjoege. Dan eerst maar wat drinken.

Wat mag niet besproken worden?

Dan probeer ik het toch. Want wat is dat wat niet besproken gaat worden? Ik kom namelijk niet zomaar. Ik wil het met hen over de rechtszaak hebben. Zijn ze van plan erheen te gaan én, als ze het niet tegen mij willen zeggen, wat willen ze dan tegen de kinderrechter zeggen? Ik besluit hen een beetje ruimte te geven: mijn vraag te stellen en dan niets te zeggen. Even gewoon stil zijn want mijn ervaring is dat kinderen heus wel willen praten, maar soms even tijd nodig hebben.

Het hoge woord komt eruit

En dan komt het hoge woord eruit. Ze vinden het heel erg dat hun vader negatieve dingen zegt over hun lievelingstante Ans en over mama. Als ze een mooie trui van mama krijgen zegt papa dat die trui lelijk is en te duur. Papa zegt dat hij te veel alimentatie moet betalen en dat mama te veel voor de meiden doet zoals hun brood smeren en dat ze daar watjes van worden. Ze proberen het met papa niet over familie te hebben, maar dat wil papa steeds wel. En als het er dan over gaat, tja…

Liegen mag toch niet?

En ze horen papa tegen mij zeggen dat hij helemaal geen lelijke dingen zegt over mama. En daar knaagt het. Wie liegt er dan? Ik zie het ongemak van de meisjes. Zij liegen toch niet? En waarom zou papa liegen tegen de jeugdbeschermer? Dat mag toch niet? Ik leg hen uit dat het voor papa ook een ingewikkelde situatie is. Dat hij heel boos is over alles wat er is gebeurd en dat hij hen heel erg mist als zij bij mama zijn en dat is het grootste deel van de week.

Samen durven ze wel

Dan komt Michelle ineens met een oplossing: “We moeten samen met jou met papa praten.” Briljant! Maar eerst willen ze het samen proberen bij de kinderrechter, misschien luistert papa dan wel. Samen durven ze dat wel. Ze besluiten de rechter vandaag nog een brief te schrijven dat ze samen naar de zitting willen komen. Ik ben trots op de meiden.

Beide ouders schamen zich kapot

Zo gezegd, zo gedaan. Cynthia en Michelle hebben samen de kinderrechter eerlijk verteld waar zij last van hebben en de kinderrechter heeft dat weer doorgegeven aan ouders. Beide ouders schamen zich kapot voor alle momenten die Cynthia en Michelle konden benoemen dat zij tevergeefs stonden te wachten op papa of mama.

Na een lange zitting hebben we nu een vaste omgangsregeling waar ouders beloven zich aan te houden. Ik heb goede hoop dat het hen dit keer gaat lukken.